Pretraga

heading picture 1

Poslednje izložbe

Arhiva

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

Nakit iz zbirke Narodnog muzeja Zrenjanin

23.03 - 20.04.2012

  • U Salonu Narodnog muzeja Zrenjanin u četvrtak, 22. marta 2012. godine, u 19 časova  otvorena je arheološka izložba pod nazivom „Nakit iz zbirke Narodnog muzeja Zrenjnin“. Autor izložbe je Snežana Marinković, muzejski savetnik – arheolog, a izložba obuhvata nakit sa područja srednjeg Banata iz fonda arheološke zbirke Narodnog muzeja u Zrenjaninu. Posetioci  imaju priliku da vide nakit nastao u periodu od 6.000 godina p.n.e. pa sve do kraja srednjeg veka. Najveći broj nakita iz zbirke potiče sa arheoloških iskopavanja dok se drugi vid sakupljanja odvijao putem darovanja ili otkupom.
  • Izložba ima za cilj da kroz predmete iz bogate zbirke nakita iz fonda arheološkog odeljenja zrenjaninskog muzeja dočara čovekovo umetničko stvaralaštvo i kreativnost od neolita do srednjeg veka. Izložba će trajati do 20. aprila 2012. godine.
  • „Potreba za ukrašavanjem pojavljuje se od najstarijih vremena u vidu niza ukrasnih predmeta čija je funkcija: utilitarna i religijsko-estetska. Utilitarna priroda nakita predstavlja sastavni deo odeće sa određenom funkcijom i na osnovu načina nošenja određuje status nosioca u staležu, porodici, vojsci, kultu. Religijsko-estetska priroda nakita je izraz čovekovog duhovnog stvaralaštva. Dominantni magijski i apotropejski elementi određuju stil nakita, koji postaje izraz autohtone kulture nekog naroda ili šireg vremenskog perioda.
  • Nakit kao umetničko stvaralaštvo nosi eksplicitno crtu estetsku.Ta estetska namena izražena je u bogatim formama, tehnici obrade, kvalitetu obrade, materijalu od koga je izrađen, raskoši dekorativnih elemenata. Upravo se na nakitu koji ima umetnički karakter mogu pratiti ciklusi razvoja kultura u smislu tehnološkom, materijalnom i estetskom.
  • Nakit neolita (6.000 - 3.300 g.s.e.) izrađivan je od životinjskih kostiju, rogova ili zuba, pečene zemlje, ljuštura puževa i školjki, krečnjaka, spondilus školjki. Prvenstveno to su amajlije, talismani, amuleti, narukvice i ogrlice jednostavnih oblika bez ukrasa.
  • Otkrićem bronze (2.000 - 1.000 g.s.e.) ljudski duh je dobio novu mogućnost da izrazi svoju kreativnost i maštovitost u izradi nakita. Njenom upotrebom otvorene su nove mogućnosti oblikovanja nakita u tehnici livenja u vidu narukvica ogrlica, privesaka, karika, pojaseva, posamenterijskih fibula, prstenja, dugmeta, falera i nanogvica. Ukrasi na nakitu izvedeni su u tehnici punktiranja i iskucavanja; kompozicije su slobodne, jednostavne, a javljaju se kanelire, i to uglavnom na narukvicama.
  • Razvijenim trgovačkim vezama rimski nakit stizao je na područje srednjeg Banata, obogaćujući sliku života u II-III veku. Značajni su nalazi rimskih fibula, privesaka i aplikacija napravljenih od bronze ili srebra.
  • Najraskošniji deo nakita iz zbirke predstavlja sarmatski (III-IV vek). Impozantan broj potpuno očuvanih fibula, ogrlica, narukvica nalažen je na nekropolama širom srednjeg Banata. Raznobojne ogrlice rađene su od staklene paste. Dodavanjem oksida različitih metala u staklenu masu dobijana je raznobojnost. Bogatsvo oblika i boja govori nam da su Sarmati bili pravi umetnici prefinjenog ukusa. Upotreba staklene paste i poludragog kamenja ukazuje na veoma bogato sarmatsko stanovništvo. Posebno se izdvajaju ogrlice od ćilibara. Visoko cenjen od Rimljana, korišćen je i u sarmatskoj kulturi. Dobavljan je iz okoline Baltika u prirodnom obliku, a potom importovan do zanatskih centara. Obradom ove biljne smole pravljen je luksuzan nakit - prstenje, ogrlice, privesci.
  • Preciznom rukom zanatlija, izrađivane su luksuzne fibule, prstenje, naušnice, privesci i aplikacije. Ornamentalni motivi su geometrijski i floralni. Primenjuju se nove tehnike u izradi: polihromija i pseudogranulacija. Muška nošnja ukrašavana je kopčama, karikama, pređicama i ukrasnim okovima.
  • Iz vremena Seobe naroda (375 godina), značajni su nalazi gepidske srebrne fibule i bronzane kopče. Kreativnost i maštovitost, kao i visok tehnološki nivo izrade karakteriše muški nakit iz vremena I avarskog kaganata s kraja VI i prve decenije VII veka. Pored brojnih muških pojaseva, izrađenih u tehnici otiskivanja matricom od tankih zlatnih, srebrnih i bronzanih pločica, izdvajaju se i ukrasne garniture i konjske opreme. Ženski nakit predstavljaju minđuše tipa Sent–Endre, ogrlice sa okcastim perlama i naušnice sa priveskom u obliku kugle.
  • Srednjovekovni nakit iz zbirke obuhvata vremenski period od X do XIV veka. Naušnice, ogrlice, narukvice, prstenje izrađuju se od broze ili lošijeg srebra. Naušnice su jednostavnog oblika, dok se na pojedinim javljaju granulirana kolenca. Luksuznom nakitu pripadaju ogrlice (torkvesi) i prstenje bogato ukrašeno raznim ornamentalnim motivima. Ukrašavanje se izvodi u tehnici punktiranja, filigrana i granulacija. Izdvajaju se dvodelni privesci (X-XI vek) rađeni od srebra sa pozlatom u tehnici livenja sa prolamanjem.“
  •  
  • Autor teksta:
  • Snežana Marinković,
  • arheolog-muzejski savetnik