Pretraga

heading picture 1

Poslednje izložbe

Arhiva

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

Izložba “Grad biciklista” Istorijski, etnološki i umetnički aspekti bicikla u Subotici

16.10 - 30.11.2012


U Salonu Narodnog muzeja Zrenjanin u utorak 16. oktobra 2012. godine u 19 časova biće otvorena izložba pod nazivom "Grad biciklista - istorijski, etnološki i umetnički aspekti bicikla u Subotici". Ova izložba Gradskog muzeja Subotica posvećena je kulturi svakodnevnog bicikliranja kao zajedničkog imenitelja svih Subotičana bez obzira na polnu, starosnu, nacionalnu ili profesionalnu pripadnost. Izložba se zasniva na istraživanju i saradnji sa građanima, a ima za cilj da prikaže same početke korišćenja ovog izrazito ravničarskog prevoznog sredstva, kao i promene koje je doživelo tokom svoje istorije.

Tema izložbe je prikazana interdisciplinarno, pa se postavka sastoji iz tri osnovna segmenta: etnološkog, istorijskog i umetničkog. Stoga su izložba i katalog delo troje kustosa subotičkog muzeja: Judite Rafai, etnologa-pedagoga, Olge Kovačev Ninkov, istoričara umetnosti i Mirka Grlice, istoričara. Jedan od centralnih likova postavke je Lajoš Vermeš (Subotica, 1860-1945), osoba koja zauzima istaknuto mesto u lokalnoj istoriji sporta i međunarodnog biciklizma. On je 1891. godine izgradio na Paliću biciklističku stazu, koja je prva takva staza na našim prostorima. Od tog vremena Subotica je grad biciklista.

Izložba kompleksno prikazuje 130 godina dugu istoriju biciklizma u Subotici preko istorije kulture biciklizma, običaja vožnje bicikla u Subotici, kao i priča koje žive u sećanju Subotičana, takođe će biti predstavljeni radovi subotičkih umetnika kojim je inspiracija bio bicikl kao sredstvo.

Izložba će u Salonu Narodnog muzeja Zrenjanin biti postavljena do kraja novembra 2012. godine. Nadležni kustos je Branko Onjin, kustos istoričar Narodnog muzeja Zrenjanin.

Deo teksta iz kataloga:

SUBOTICA - GRAD BICIKLISTA

Bicikl je danas verovatno najviše korišćeno prevozno sredstvo. Neki proračuni govore da je u svetu trenutno u upotrebi oko milijardu bicikala. Jednostavna konstrukcija i široka primena osigurali su mu raznovrsnu upotrebu u svakodnevnom životu.

Ovaj dvotočkaš, koji se pokreće vlastitom snagom osobe koja upravlja biciklom, tehničko je dostignuće iz relativno skore prošlosti. Bicikl nema svog jedinstvenog izumitelja, jer je mnogo osoba svojim patentima bilo na tragu onoga što se danas smatra biciklom. Ipak, nekoliko pronalazaka su nezaobilazni pri definisanju ovog prevoznog sredstva. Francuz Ernest Mišo je u periodu 1850-1860. godine konstruisao bicikl sa pedalama na prednjem velikom točku. Ovakvi bicikli su bili teški za upravljanje, a posmatračima su omogućavali da vide česte i spektakularne padove vozača. Problemi sa upravljanjem umanjeni su uvođenjem upravljača i pomeranjem sedišta u bolji položaj za vozača.

Mnogi smatraju da je tek sa izumom lančanog pogona, koji su osmislili Starli, Louson i Šergold, nastao savremeni bicikl. Starlijev model bicikla iz 1885. godine najčešće se smatra prvim modernim biciklom. Tri godine nakon toga dodatno je unapređena udobnost i efikasnost vožnje biciklom. Tada je Škotlanđanin Džon Bojd Danlop (John Bojd Dunlop) izmislio pneumatske gume.

Prvi bicikli u Subotici pojavili su se krajem osme decenije 19. veka. Ispočetka su bili zabava imućnih. Lomeći konzervativne strahove prema novom i nepoznatom, kao i nataložene društvene predrasude (žene i bicikl), ovo prevozno sredstvo vremenom je postalo omiljeno i u masovnoj upotrebi kod svih društvenih slojeva.

Bicikl je na neki način postao zaštitni znak grada. Tome su doprineli ravničarski teren i velika površina na kojoj se prostire grad. Na biciklu su relativno lako dostižna i mnoga manja mesta i salaši koja okružuju Suboticu. Sastavni deo svih važnijih subotičkih ulica su zasebno građene biciklističke staze, koje doprinose zaštiti biciklista od sve jačih automobila.

Popularnosti bicikla u Subotici doprinela je najstarija jugoslovenska fabrika za proizvodnju bicikala "Partizan", donedavno jedan od oslonaca subotičke privrede. Ona je bila jedan od inicijatora jedinstvene manifestacije "Trimbi", u kojoj je svakog 1. maja na hiljade građana biciklima iz Subotice odlazilo do Palića. Afirmaciji bicikla u subotičkoj sredini doprineli su i biciklisti Biciklističkog kluba "Spartak", svojim uspesima u domaćoj, ali i internacionalnoj konkurenciji.

Subotički prostor već krase dva spomenika istaknutim biciklistima Lajoš;u Vermešu i Ivanu Sariću.

Izložbom o istorijatu bicikla u gradu i Gradski muzej u Subotici skreće pažnju na sve korisne aspekte ovog prevoznog sredstva.