FacebookTwitterYou Tube

lat | cir | eng

NARODNI MUZEJ ZRENJANIN

Srednji Banat u Velikom ratu

Povodom obeležavanja stogodišnjice od izbijanja Prvog svetskog rata u Salonu Narodnog muzeja Zrenjanin, 24. novembra 2014. godine otvorena je izložba pod nazivom "Srednji Banat u Velikom ratu". Autorka izložbe i teksta kataloga je Vladislava Ignjatov, kustos-istoričar Narodnog muzeja Zrenjanin.
Izložba obuhvata 46 panoa koji kroz tekst i fotografije predstavljaju tri tematske celine. Prva nosi naziv Srbija u ratu i prikazuje najvažnija dešavanja na teritoriji Srbije, i van nje, u periodu od 1914-1918. (atentat, Cerska i Kolubarska bitka, austrougarski zločini, povlačenje preko Albanije, oporavak na Krfu i proboj Solunskog fronta). Drugi segment odnosi se na Srednji Banat i predstavlja dešavanja na ovom prostoru (hapšenja i internacije, socijalno-ekonomske prilike, formiranje Srpskog narodnog odbora i Srpske narodne garde, oslobođenje grada, oslobođenje Vojvodine i njeno prisajedinjenje Kraljevini Srbiji). U trećem segmentu pod nazivom Dobrovoljci srednjeg Banata predstavljen je dobrovoljački pokret i dobrovoljci, oni koji su na ovom prostoru živeli pre 1914. god kao i dobrovoljci iz Bosne, Hercegovine, Like, sa Korduna, Banije i Crne Gore, koji su zbog svojih zasluga u ratu kao "dobrovoljačku čast" dobili zemlju na teritoriji srednjeg Banata. Pored panoa na izložbi će se naći i umetničke slike i predmeti iz zbirki Narodnog muzeja Zrenjanin i Vojnog muzeja iz Beograda.
Izložba ima za cilj očuvanje sećanja na ovaj važan događaj srpske istorije i ljude koji su učestvovali u njemu.
Izložba je realizovana zahvaljujući sredstvima Ministarstva kulture i informisanja Republike Srbije, Pokrajinskog sekretarijata za kulturu i javno informisanje i Grada Zrenjanina.
Posetioci će izložbu moći da pogledaju do 15. februara 2015. godine.

Deo rezimea iz kataloga:
Autorka Vladislava Ignjatov, kustos Narodnog muzeja Zrenjanin
"Za vreme "Velikog rata" nisu stradali samo Srbi iz Kraljevine Srbije. Srpski narod je u svim krajevima Austrougarske u kojima je živeo teško stradao. Tako je bilo i u srednjem Banatu. Međutim, četvorogodišnji teror nije mogao da slomi borbeni duh srpskog življa na ovom prostoru. Od svih vojvođanskih krajeva u srednjem Banatu se dogodilio nešto što je posebno vredno pažnje. U njegovom centru, tadašnjem Velikom Bečkereku (od 1935. Petrovgradu, a današnjem Zrenjaninu) srpski narod je i pre dolaska srpske vojske preuzeo vlast u gradu. U njemu je formiran Prvi srpski narodni odbor ne samo u Banatu nego i u celoj Vojvodini. Srpska vojska, odnosno jedinice "Gvozdenog puka Knjaz Mihajlo", ušla je u Veliki Bečkerek 17. novembra 1918. Time su stvoreni uslovi da se nova vlast i formalno učvrsti, što se i desilo sledećeg dana.
***
U borbi Kraljevine Srbije i njenog naroda protiv Centralnih sila dobrovoljno su učestvovali i mnogi Srbi iz srednjeg Banata. Posle rata preživeli dobrovoljci, ali i bliski rođaci poginulih dobrovoljaca, u prvom redu njihova deca i udovice, bili su nagrađeni takozvanom "dobrovoljačkom čašću", koja je podrazumevala pored obradive zemlje i placeve na lokacijama njihovih budućih naselja. Istu nagradu dobili su i dobrovoljci iz drugih krajeva - Like, Bosne, Hercegovine, Banije, Korduna i Crne Gore.
U srednjem Banatu stvoren je niz novih naselja u kojima su naseljeni ovi dobrovoljci."