Pretraga

heading picture 1

Poslednje izložbe

Arhiva

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

Matejski Brod

15.12 - 15.02.2007


Višeslojno arheološko nalazište Matejski brod nalazi sa na elipsastom platou, na obali nekadašnjeg rukavca Tise, Malog Begeja. Plato je nepravilnog, približno elipsoidnog oblika, površine oko 3500 m2. Uzdiže se oko 7 m iznad nivoa nekadašnjeg rukavca Tise. Od Novog Bečeja udaljen je 6 km u pravcu severo ― istoka .

Arheološka istraživanja na ovom lokalitetu započeta su 1949. godine pod rukovodstvom Š. Nađa, tadašnjeg upravnika Gradskog muzeja u Zrenjaninu. Istraživanja su obavljena u kontinuitetu do 1952. godine Posle duže pauze, Narodni muzej u Zrenjaninu je 1962. godine nastavio sistematska istraživanja Matejskog broda. Arheološkim radovima, koji su trajali do 1965., rukovodio je R. Radišić, kustos Narodnog muzeja u Zrenjaninu.

Zemljište platoa Matejski brod se sa zapadne strane odronjava skoro celom svojom dužinom (136 m ). Zbog toga su istraživanja od samog početka bila usmerena upravo na ispitivanje zapadne polovine platoa, kao najugroženijeg dela lokaliteta.

Arheološkim istraživanjima je utvrđeno da su na platou Matejski brod u dužem vremenskom periodu podizana veća ili manja stalna naselja. Najstarije, verovatno kratkotrajno naselje nastalo je u srednjem neolitu, tokom pozne faze starčevačke kulture. Mlađem neolitu pripadaju dva naselja: vinčansko, koje je nastalo tokom faze Vinča ― Tordoš II, dok je iznad njega formirano naselje potiske kulture. U okviru tog naselja istraženo je deset nadzemnih kuća. Plato Matejski brod je bio naseljen i tokom kasnog bronzanog doba, a zatim je, sve do srednjeg veka bio nenaseljen.

Po konfiguraciji zemljišta i hidro-sistemu teritorija Vojvodine pružala je pogodne uslove za naseljavanje i boravak praistorijskih, posebno neolitskih zajednica. Uslove za podizanje naselja ptružale su dugačke i uzdignute obale reka, bara, potoka, lesne terase i grede koje su dominirale dolinama reka. Ova mesta naseljavana su iz više razloga: blizine vode neophodne za život, bezbednost od visokih vodostaja i poplava, mogućnost korišćenja tekućih voda kao prirodnih komunikacija.

Povoljne ekološke karakteristike uticale su i na izgradnju neolitskih naselja na Matejskom brodu. Period primitivne zemljoradnje i prvih početaka stočarstva smenjuje kulture mezolitskih lovaca i skupljača plodova. Sedelački način privređivanja, vezan za obradu zemlje, uslovljava i podizanje trajnih naselja. Uporedo sa razvojem zemljoradnje i stočarstva počinje izrada grnčarije u koju se odlaže i sprema hrana, glačanih kamenih alatki, izgradnja poluukopanih, a zatim i nadzemnih stambenih objekata. Istraživanjima na Matejskom brodu detaljnije su dokumentovani neki od ovih dugotrajnih i složenih procesa.

Autori

Autor kataloga i izložbe: Snežana marinković, muzejski savetnik arheolog

Rekonstrukcija naselja - crteži: Arhitekta Spomenka Urošević

Fotografija i grafički dizajn: dipl. fotograf Dušan Marinković

Izrada prezentacije: prof. informatike Željko Veličkov

Zahvaljujem se na saradnji Nemanji Vukićeviću i Dijani Gomboš