Izložba „Povelje i diplome od 17. do 20. veka“

07.02 - 07.03.2012

• U Salonu Narodnog muzeja Zrenjanin u utorak 7. februara 2012. godine u 19 časova biće otvorena izložba pod nazivom „Povelje i diplome od 17. do 20. veka“ autorke dr Dušice Bojić, višeg kustosa Istorijskog muzeja Srbije. Nadležni kustos u Narodnom muzeju Zrenjanin je Vidak Vuković, viši kustos – istoričar, a izložba će trajati do 7. marta 2012. godine.
• Izložba obuhvata preko 80 originalnih povelja i diploma, koje su zaslužni srpski pojedinci, porodice i gradovi dobili od srpskih i evropskih vladara. Postavka predstvlja prethodna četiri veka srpske istorije kroz prizmu originalnog pisanog nasleđa, značajnog ne samo jer je svedočanstvo o istorijskim prilikama na ovim prostorima, kontaktima i saradnji sa evropskim dvorovima, već je i potvrda postojanja srpskog plemstva u vremenu kada je Srbija još uvek bila pod osmanskom vlašću.
• Izložba je primer uspešne saradnje više kulturnih i naučnih institucija Srbije jer je, pored Istorijskog muzeja Srbije, doprinos pri realizaciji ove izložbe dalo i petnaestak kulturnih i naučnih institucija. Istorijski muzej Srbije u svom fondu ima osam povelja, pet carskih ukaza, četiri gramate i jedan sultanski ferman, zbog čega su bile neophodne konsultacije i sakupljanje materijala i iz drugih muzeja i arhiva: Arhiva SANU, Arhiva Srbije, Arhiva Vojvodine, Muzeja SPC, Vojnog muzeja, Istorijskog arhiva Sombor, Istorijskog arhiva Subotice, Narodnog muzeja Zrenjanin, Gradskog muzeja Sombora i Spomen-zbirke Pavla Beljanskog.
•  
• Deo teksta iz kataloga:
• (autor Vidak Vuković, viši kustos Narodnog muzeja Zrenjanin)
• „Povelje predstavljaju pisano svedočanstvo kojim se utvrđuje poslovno-pravni odnos vladara, velikaša i crkvenih velikodostojnika prema ustanovama ili pojedincu. One su pisani akt, dokument kojim se nešto dodeljuje, dopušta, potvrđuje. U zavisnosti od vremena kada su nastali,kao i od onoga ko ih daje i kome, nosili su različita imena: povelje, hrisovulje, gramate, ukazi, diplome (pojam diploma u ovom značenju javlja se prvi put 1765. godine).
• Carske povelje dobijali su pojedinci za različite zasluge: u vojnoj službi, diplomatiji, za doprinos kulturi i prosveti ili u određenim granama privrede. Tokom 17, 18. i 19. veka carske povelje su bile dodeljivane Srbima koji su službovali u pograničnim oblastima, tzv. Vojnoj krajini.
• Poseban osvrt na izložbi dat je na strukovne nagrade i regulative za privrednike i esnafe, kao i na slobodne kraljevske gradove – Sombor, Suboticu i Novi Sad.
• Takođe, izložba osvetljava i tradiciju Srpske pravoslavne crkve, kojoj pripada presudna uloga u nacionalnom vaspitanju i duhovnom razvoju u periodu osmanske vlasti, ostvarenu borbom za dobijanjnje vladarskih dokumenata kojima se srpskim manastirima dodeljuje zaštita ili pak materijalna pomoć. U ovu grupu spadaju turski ferman manastiru Devič kojim sultan Abdul Hamid I, na zahtev vaseljenskog patrijarha, zabranjuje napade na manastir i uništavanje njegove imovinei darodavna gramata ruskog cara Petra Velikog manastiru Rakovica, kojom se određuje pomoć koju će manastir ubuduće dobijati.
• Na izložbi su prezentovani i darovi dodeljivani uz povelje i diplome, a koji najbolje ilustruju njihov značaj.
• Sabran i povezan u celine, ovaj značajan dokumentarni materijal ispričaće posetiocima na slikovit način priču o državama, dinastijama i vladarima te tako još jednom oživeti određene periode srpske istorije.“